Zeven vragen over fraude en compliance
Fraude in de corporatiesector kent allerlei gedaantes. Van het meenemen van printpapier, koffiemelkcupjes of zakjes thee tot het verduisteren van grote geldbedragen. Kijk dus goed om je heen als je denkt dat er iets aan de hand is. Want de vraag bij fraude is niet of, maar wanneer het gebeurt. Maar hoe herken en voorkom je het? En waar komt fraude het vaakst voor? Verrassend genoeg is dat niet op de plekken waar je denkt. Trainer Sjors Hartman beantwoordt zeven vragen over fraude.
Wat is fraude eigenlijk?
“Fraude staat niet als begrip in de wet. Frauduleuze handelingen zoals oplichting, valsheid in geschrifte of verduistering zijn echter wel strafbaar. Als ik het moet definiëren is fraude opzettelijke misleiding om onrechtmatig voordeel te verkrijgen.”
Komt er veel fraude voor in de corporatiesector?
“De Autoriteit Woningcorporaties publiceert sinds 2024 de handreiking Integriteit en Fraude. In de editie van dit jaar zien ze opnieuw een toename van het aantal meldingen. In 2025 zijn er in totaal 25 meldingen geweest. Dat betekent dat er bij zo’n tien procent van de woningcorporaties fraude plaatsvindt. En dat is volgens mij het topje van de ijsberg.”
Waar komt fraude bij woningcorporaties het meest voor?
“De meeste gevallen gebeuren verrassend genoeg in de bouw- en onderhoudsketen en bij woningtoewijzing. In 2025 waren er tien meldingen van fraude bij (onder)aannemers en installateurs. Ook waren er vijftien meldingen van fraude bij woningtoewijzing. Medewerkers worden bijvoorbeeld omgekocht om voorrang te krijgen bij of woningzoekenden geven valse inkomensverklaringen af.”
Hoe herken je fraude?
“Bij het herkennen van fraude helpt het om naar de zogenaamde fraudedriehoek te kijken die bestaat uit de elementen druk, gelegenheid en rechtvaardiging. ‘Druk’ kunnen bijvoorbeeld schulden van een medewerker zijn. Vervolgens moet die persoon in de positie verkeren om fraude te plegen. Bij ‘rechtvaardiging’ kun je denken aan iemand die printpapier meeneemt naar huis omdat hij thuis ook wel eens iets doet voor het werk. Of omdat iedereen dat doet. Maar soms gebeurt het ook dat mensen zien dat collega’s om hen heen meer verdienen en vinden dat zij ook recht hebben op meer.”
Hoe spoor je dat soort zaken op?
“Als corporatie kun je het aspect van druk lastig beïnvloeden. Je kunt bijvoorbeeld niet voorkomen dat iemand schulden heeft. Maar signaleren kan wel. Kijk eens naar welke mensen loonbeslag hebben. Dat genereert een extra frauderisico. Wat betreft het voorkomen van de gelegenheid is er meer te doen door gerichte procesafspraken te maken of functiescheiding toe te passen. Voorkom bijvoorbeeld dat iemand die facturen moet goedkeuren ook betrokken is bij de betalingen. Verder is het belangrijk dat je focust op ‘soft controls’ Ga niet te familiair met elkaar om. Durf kritisch te zijn en ook vertrouwen te meten. Want fraudeurs zijn vaak de mensen waarvan je het niet verwacht. Tot slot kun je focussen op de zogenaamde ‘blauwe’ kant van fraude: maak een frauderisicoanalyse en een frauderesponsplan waarin staat wat je moet doen als je fraude tegenkomt.”
Is er een stereotiepe fraudeur?
“Niet echt, maar vaak kun je fraudeurs (achteraf) wel herkennen aan hun gedrag. Ze gaan bijvoorbeeld niet of nauwelijks met vakantie om te voorkomen dat collega’s die hun werk tijdelijk overnemen de fraude op het spoor komen. Of ze hebben een bestedingspatroon dat niet past bij hun salaris. Tegelijkertijd moet je daar voorzichtig mee zijn. Iemand kan een rijke partner hebben of een grote erfenis hebben gekregen. Voor je het weet maak je iemand onterecht verdacht. Wees dus kritisch maar blijf gericht op de feiten.”
Wie moeten er meer weten over fraude?
“Je zou denken vooral mensen op de financiële afdelingen van een corporatie. Maar fraude doet zich vooral voor in de bouwkolom en de wonenkolom. Juist die collega’s moeten zich meer bewust zijn van de risico’s en zich beter laten voorlichten.”
Je kennis over frauderisico’s vergroten?
Wil je weten hoe je voldoet aan alle formele vereisten, zoals het maken van een frauderisicoanalyse? Tijdens de opleiding Fraude en compliance krijg je theorie en handvaten. Je leert van de voorbeelden van anderen en maakt zelf een begin met je eigen frauderisicoanalyse. Bekijk het programma en de data.
